Teknik Analiz

Fiyatların serbestçe belirlendiği piyasalarda, her gün binlerce alıcı ve satıcı işlem yapar. Her bir alım ve satım emri, farklı nedenle ve farklı vade için gerçekleşir. Burada serbest piyasadan kastedilen, fiyatların satıcılar, ya da bir kurum tarafından değil, doğrudan alıcılar tarafından belirlendiği bir piyasadır.
Alıcı ve satıcıların, hisse senetleri için uygun buldukları fiyatlar her gün değişir. Alıcıların artmasıyla yükselen fiyatlar, satıcıların artmasıyla geriler. O halde fiyatı belirleyen, alıcı ve satıcılar, bir diğer deyişle insan kitleleridir.
Kitleler, fiyatları belirlerken, aldıkları ya da sattıkları hisse senetlerinin ait olduğu olduğu şirket ya da sektörle ilgili beklentiler muhakkak belirleyicidir. Ancak, Amerika Eski Başkanı'nın danışmanı olan Baruch'un aşağıdaki sözleri, belki de hisse senedi piyasalarında fiyatların nasıl oluştuğunun daha doğru bir tanımını yapmaktadır :
"Hisse senedi piyasalarındaki dalgalanmaların gerçek nedeni, olayların kendisi değil, bu olaylara insanların gösterdikleri tepkilerdir. Kısacası, milyonlarca insanın bu olaylar hakkında neler hissettikleri, onların geleceklerini etkilemektedir."
İşte teknik analiz, şirketlerle ya da sektörlerle ilgili bilanço rasyoları ve verilerini dikkate almaksızın, doğrudan piyasada oluşan geçmiş fiyat verilerini dikkate alarak, bu fiyat grafikleri üzerinde yapılan istatistik ve çizgi çalışmalarının sonucudur ve fiyatların ne yöne gitmekte olduğunu, hangi fiyat seviyelerinde yükseliş ya da düşüşlerin duraklama, hatta geri dönme olasılığının arttığını tespit etmeye yöneliktir.
Olası bir yanlış anlamayı ortadan kaldırmak üzere Sn. Yusuf Sarı'nın Borsada Sistemli Teknik Analiz kitabının önsözündeki aşağıdaki sözlerini aktarmakta yarar var :
"Teknik analizin, en düşük fiyatlardan alarak en yüksek fiyatlardan satmak gibi bir iddiası yoktur. Borsadaki işlemlerin ağır riskler taşıdığını herkes bilir. Teknik analiz yardımı ile bu riskler azaltılabilmekte, riskler belli sınırlar içinde tutulabilmektedir."
Teknik Analiz geçmiş finansal bilgilerin yardımıyla, fiyat oluşumlarını inceleyerek gelecek için fiyatın yönünü tahmin etmeye çalışmaktadır. Günümüzde çok yoğun kullanılan Teknik Analiz sadece fiyat (price) ve hacim (volume) grafiklerini incelemek olarak bilinse de, bir hisseye ait geçmiş temel oranlar (rasyolar; hisse başı kar, fiyat/kar vb) ve bunlara bağlı fiyat değişimlerini izleyen Teknik Analiz Programları / yöntemleri de mevcuttur. Borsada oluşan fiyatların teknik incelemesi dört noktada toplanmaktadır:

• Fiyat Değişikliklerinin İncelenmesi:
Fiyatların en yüksek, en düşük değerleri ve kapanışları arasındaki farklar veya bu değerlerin önceki günlere göre değişimleri ve bu değişimlerinin yönü grafikler yardımıyla incelenmektedir.

• Zamanın İncelenmesi:
Grafik skalalarının alt yatay çizgisi incelenen serinin zaman boyutunu yansıtmaktadır. Bu noktada, zaman boyutunu öne çıkaran göstergelerin hazırlanması ve grafikler yardımıyla yatırımcı psikolojisi ve davranış biçiminin hangi aralıklarla tekrarladığı tespit edilmeye çalışılmaktadır. Grafikte kullanılacak zaman birimi yapılan araştırmanın niteliğine göre belirlenmekte; eldeki verilerin zamana göre davranışları gözlenerek yatırımcıların davranış biçimleri incelenmekte ve geleceğe yönelik tahminler yapılabilmektedir.

• Miktarın İncelenmesi:
İşlem miktarları arz ile talep arasındaki gücün ölçüsü olup; fiyatların ne kadar güçle aşağı veya yukarı doğru hareket ettiklerini yansıtmaktadır.Yatırımcıların duyguları ve heyecanları trendleri meydana getirmekte ve derinliğin incelenmesi yatırımcıların borsaya bakışlarını vermektedir. Bu aşamada Yükselenler/Düşenler Endeksi, Yükselenlerin/Düşenlerin Miktarı ve/veya Yeni En Yüksek/En Düşükler gibi enstrümanlarla borsanın nabzı ölçülmektedir.

• İnsan Faktörü
Fiyatları belirleyenler insanlardır. Bir alım işleminin gerçekleşmesi için aynı piyasa koşullarında bir takım insanlar satış yaparken, bir takım insanların da alım yapmaya karar vermesi gerekmektedir. Temel Analiz ve Teknik Analiz gibi bilimsel analizlerle elde edilen sonuçlar yatırımcıların bu kararlarını etkilemekte, ancak kararın ana sebebi beklentiler olmaktadır. İnsanların duygu ve beklentilerini önceden tahmin etmenin zorlukları, düşünülebilecek her türlü analiz sisteminin tamamen (%100) başarılı olma şansını azaltmaktadır. Bununla beraber fiyatları belirleyen insanların (piyasa profesyonelleri, kurumsal yatırımcılar, spekülatörler, manipulatörler ve her kesimden yatırımcılar) değişik kültür, eğitim, bilgi yapılarına sahip olması bunu daha da zorlaştırmaktadır.

(Sn. Ayperi Yeşim ASLAN'ın yüksek lisans çalışmalarından alıntıdır.)
__________________